Το σχολείο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην εξασφάλιση δίκαιων και συμπεριληπτικών συνθηκών για όλους τους μαθητές. Σημαντικό μέρος προς τον σκοπό αυτό είναι η σχέση μεταξύ εκπαιδευτικών και μαθητών, η οποία μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο στην ευημερία του παιδιού, την ένταξή του στο σχολικό περιβάλλον και την ακαδημαϊκή του επίδοση. Η Laura Kovač, μια νεαρή Ρομά από τη Σλοβενία, ασχολήθηκε με αυτά τα ζητήματα στη μεταπτυχιακή της διατριβή, όπου διεξήγαγε έρευνα μεταξύ μαθητών Ρομά και των μητέρων τους υπό την επίβλεψη δύο καθηγητών. Επικεντρώθηκε στο πώς βιώνουν τις σχέσεις τους με τους εκπαιδευτικούς και πώς αυτές επηρεάζουν τη σχολική τους εμπειρία.
Τι λέει η έρευνα;
Η έρευνα διεξήχθη σε δείγμα 20 μαθητών Ρομά και 20 μητέρων. Χρησιμοποιώντας ημιδομημένες συνεντεύξεις, οι ερευνητές συνέλεξαν απόψεις σχετικά με το πώς οι μαθητές και οι μητέρες τους βιώνουν τις σχέσεις τους με τους εκπαιδευτικούς, τη διδασκαλία τους και την αξιολόγηση των γνώσεων.
Οι περισσότεροι μαθητές περιέγραψαν τους δασκάλους τους ως φιλικούς, πρόθυμους να βοηθήσουν και με κατανόηση. Τόνισαν ότι οι δάσκαλοι εξηγούν καλά το αντικείμενο διδασκαλίας και συχνά τους προστατεύουν από πιθανές προκαταλήψεις των άλλων παιδιών. Ορισμένοι μαθητές επεσήμαναν ότι δεν είναι όλοι οι δάσκαλοι το ίδιο φιλικοί, αν και αυτό δεν σχετίζεται απαραίτητα με την καταγωγή των Ρομά, αλλά μάλλον με τη συμπεριφορά των μαθητών. Σε γενικές γραμμές, οι μαθητές αισθάνθηκαν ότι οι εκπαιδευτικοί τους αντιμετωπίζουν δίκαια, ιδίως όταν καταβάλλουν προσπάθεια και ακολουθούν τους κανόνες στην τάξη.
Οι μητέρες αξιολόγησαν επίσης θετικά τις σχέσεις τους με τους εκπαιδευτικούς. Τους περιέγραψαν ως φιλικούς, προσιτούς και πρόθυμους να βοηθήσουν. Ιδιαίτερα στην περιοχή Dolenjska, επαίνεσαν τους εκπαιδευτικούς που επισκέπτονταν τις οικογένειες στο σπίτι κατά τη διάρκεια της πανδημίας και τους έφερναν εκπαιδευτικό υλικό. Παρόλο που ορισμένες μητέρες τόνισαν περιπτώσεις άνισης μεταχείρισης, ιδίως όσον αφορά την αξιολόγηση των γνώσεων ή την επίλυση συγκρούσεων με τους μαθητές της πλειοψηφίας, οι περισσότερες από αυτές τις περιπτώσεις δεν σχετίζονταν άμεσα με την καταγωγή των παιδιών.
Προκλήσεις που επισημάνθηκαν
Αν και τα αποτελέσματα της μελέτης είναι ενθαρρυντικά, δεν πρέπει να παραβλέπουμε κάποιες λιγότερο ευχάριστες εμπειρίες. Ορισμένοι μαθητές και μητέρες ανέφεραν περιπτώσεις διακρίσεων και άδικης αξιολόγησης, όπου οι εκπαιδευτικοί έδιναν σε μαθητές Ρομά χαμηλότερους βαθμούς για τις ίδιες γνώσεις ή τους έδιναν ευκολότερες εργασίες. Τέτοιες πρακτικές οδηγούν σε χαμηλότερες προσδοκίες για τους μαθητές Ρομά και τους εμποδίζουν να έχουν τις ίδιες ευκαιρίες επιτυχίας με τους συνομηλίκους τους.
Οι συγγραφείς της μελέτης τόνισαν ότι η ευαισθητοποίηση και η παροχή πρόσθετης κατάρτισης στους εκπαιδευτικούς είναι το κλειδί για την καλύτερη ένταξη των μαθητών Ρομά στο σλοβενικό σχολικό σύστημα. Πιστεύουν ότι θα ήταν χρήσιμο να συμπεριληφθεί στα προγράμματα κατάρτισης για τους μελλοντικούς εκπαιδευτικούς περισσότερο περιεχόμενο σχετικό με τον πολιτισμό των Ρομά, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των κοινοτήτων των Ρομά και τις μεθόδους εργασίας σε πολυπολιτισμικά περιβάλλοντα. Τονίζουν επίσης τη σημασία της ανάπτυξης κοινωνικών και διαπολιτισμικών ικανοτήτων στο διδακτικό προσωπικό, καθώς μόνο οι εκπαιδευτικοί που κατανοούν τις ιδιαιτερότητες των διαφορετικών πολιτισμικών υποβάθρων μπορούν να δημιουργήσουν αποτελεσματικά ένα υποστηρικτικό και ασφαλές μαθησιακό περιβάλλον για όλα τα παιδιά.
Συμπέρασμα
Η έρευνα δείχνει ότι πολλοί μαθητές Ρομά στη Σλοβενία έχουν καλές εμπειρίες με τους εκπαιδευτικούς και ότι η πλειοψηφία των εκπαιδευτικών προσπαθεί να δημιουργήσει υποστηρικτικές και δίκαιες σχέσεις. Ωστόσο, μεμονωμένες περιπτώσεις άνισης μεταχείρισης εξακολουθούν να υπάρχουν και απαιτούν περισσότερη προσοχή και αντιμετώπιση. Είναι σημαντικό να αναδεικνύονται τα θετικά παραδείγματα συμπερίληψης, παραμένοντας παράλληλα σε εγρήγορση για τα εμπόδια που μπορεί να εμποδίζουν τους μαθητές Ρομά να επιτύχουν ισότιμη ένταξη και πρόοδο στο σχολικό σύστημα.
